Trồng dâu
Dâu là thức ăn duy nhất của tằm; ruộng dâu phải tươi tốt, ít sâu bệnh.
8 bước từ lá dâu đến tấm lụa
Quy trình dệt lụa truyền thống đòi hỏi sự kiên nhẫn và kinh nghiệm qua nhiều công đoạn. Một số ảnh được chụp ở nơi khác (ghi rõ trong chú thích) vì cùng kỹ thuật.
Nuôi tằm
Tằm ăn lá dâu liên tục khoảng 3–4 tuần, lột xác nhiều lần trước khi chín.
Kéo kén
Tằm chín được cho lên né; chúng nhả một sợi tơ liền để tự quấn thành kén.
Ươm tơ
Kén được nấu cho mềm keo, kéo tơ và se nhiều sợi mảnh thành sợi tơ dùng được.
Nhuộm
Sợi tơ được nhuộm màu — bằng thuốc nhuộm hoặc nguyên liệu tự nhiên như mặc nưa, củ nâu.
Mắc sợi
Hàng nghìn sợi dọc được căng song song, xếp thứ tự trên khung dệt.
Dệt
Thoi đưa sợi ngang qua sợi dọc; với lụa vân/gấm, thẻ đục lỗ điều khiển hoa văn.
Hoàn thiện
Lụa được giặt, hồ, là phẳng và kiểm tra trước khi cắt may hoặc đóng gói.
Thủ công và công nghiệp
| Tiêu chí | Thủ công truyền thống | Công nghiệp |
|---|---|---|
| Ươm tơ | Guồng tay, sợi mềm, độ đều phụ thuộc người thợ | Máy ươm, sợi đều, năng suất cao |
| Nhuộm | Nguyên liệu tự nhiên (mặc nưa, củ nâu…) hoặc thuốc nhuộm | Thuốc nhuộm công nghiệp, màu ổn định |
| Dệt | Khung cửi gỗ, dệt chậm, mỗi tấm hơi khác nhau | Máy dệt (kể cả Jacquard), nhanh, đồng nhất |
| Giá trị | Độc bản, mang tính văn hóa, giá cao | Phổ biến, giá mềm, sản lượng lớn |
Video tư liệu
Mình chọn dẫn tới YouTube để bạn xem bản gốc của các kênh (không tải lại video). Hãy chọn video có giấy phép rõ ràng khi nhúng vào trang của mình.
Quy trình dệt lụa trên YouTube Làng lụa Vạn Phúc Nuôi tằm, ươm tơ